پورتال تفریحی و آموزشی شادکده

http://shadkade.ir/1392/10/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88%D8%AF-%DB%B3-%D8%AC%D9%84%D8%AF-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D8%B7%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%86/
579 بازدید

با مرصع کاری هنر اصیل ایرانی آشنا شوید

مرصع کاری تزیین و ترصیع ظروف و زینت آلات فلزی و همچنین آرایش آنها به طرز سیاه قلم و یا صور مختلف صنعتی است که از دوران ساسانی در ایران معمول بوده و در دوره اسلام رو به زیبایی و کمال رفته است در روزگار ما از هنر مرصع کاری بیشتر در ساخت زیور آلات استفاده می شود، به همین دلیل هنرمند مرصع کار ، فعالیت خود را پس از آماده شدن زیور آغاز می کند .

 

7sin-main

یکی از شاخه های صنایع دستی سنگی مرصع کاری است . مرصع به معنی آنچه با جواهر تزئین شده باشد، است.(جواهر نشان)هنر مرصع کاری عبارت است از نشاندن جواهر(سنگهای قیمتی ونیمه قیمتی)بر روی ظروف ، زیور آلات و اشیاء تزئینی دیگر .

 

تاریخچه
از هزاران سال پیش ساخت زیور آلات و یا ظروف تزئینی و نشاندن نگین بر روی آنها در ایران رایج بوده است. آثاری چون جام ها، کاسه ها و زیور آلاتی جواهر نشان که مربوط به دوره های هخامنشیان،اشکانیان،ساسانی ان و … می باشد گواه این امر است که هنرمندان از هزاران سال پیش در زمینه نشاندن سنگ های قیمتی و نیمه قیمتی بر روی این اشیاء تبحر داشته اند.
بازمانده اصیلی از آن روزگار شاید زیور آلاتی باشد که زنان قبایل چادر نشین مختلف و زنان روستایی از آن استفاده می کردند. اغلب این زیور آلات دارای تزئیناتی زیبا از سنگ های زیبا و درخشان هستند. سنگ هایی چون عقیق جگری و فیروزه و …

53060_orig

مواد اولیه
مواد اولیه این هنر انواع سنگهای قیمتی و نیمه قیمتی از قبیل زمرد ، الماس ، فیروزه ، یاقوت ، عقیق ،یشم میباشد

ابزار وتجهیزات
تعدادی از ابزار کار به این شرح است :
۱- قلم انگلا ( برای قلم زنی )
۲- قلم چنگ خواباندن
۳- گوار سه غلطان (ابزاری که با غلتاندن آن بر روی طلا یا نقره ، قسمت بالای دیواره ای که اطراف نگین را گرفته بر روی نگین می خوابد و باعث مهار شدن نگین در جای خود می شود
۴- سمبه
۵- ماردالا ( ابزاری که کاربردی شبیه چکش دارد . )
مراحل تولید

گذاشتن سنگ بر روی طلا یا نقره (یا فلزات مناسب دیگر ) به چهار روش صورت می پذیرد :
۱-ریلی
۲-قلم خور
۳-کاسه ای
۴-چنگی

464

en846

سپر نادر شاه افشار
از پوست کرگدن ساخته شده و بعد از استفاده او در جنگ ها ،مرصع کاری شده است

روشهای نصب سنگ های قیمتی ونیمه قیمتی بر روی زیورآلات غالبا به نحوه ساخت آن زیور بر می گردد. در واقع ابتدا سازنده زیور آلات ، جای مخصوص به سنگ مورد نظر را خالی می گذارد و آنگاه هنرمند مرصع کار برای نشاندن سنگ اقدام می کند . در روش ریلی ، بر روی طلا یا نقره جای ریل مانندی برای نگین (سنگ مورد نظر ) خالی است که پس از آنکه مرصع کار سنگ را در این محل جای داد، با سمبه وضربه ابزاری چکش مانند ، فلز اطراف نگین را به آ ن نزدیک می کند . در روش قلم خور حفره ای مخروطی برای نگین تعبیه شده که مناسب نگین های است که تراش مخروطی (مارکیز ) دارند.پس از جا انداختن نگین در جا ی مورد نظر با استفاده از قلم ، مقداری از طلا یا نقره مورد نظر به سمت نگین هدایت می شود و در واقع روی نگین می خوابد .

در روش کاسه ای و چنگی نیز با توجه به فضای کاسه مانندی که برای نگین در نظر گرفته شده است ، ابتدا نگین در جای خود قرار می گیرد ، سپس یا چنگهایی از طلا یا نقره دور آن را می گیرد (روش چنگی ) ویا با استفاده از سوهان مقداری از فلزآن زیور روی سنگ خوابانده می شود و در این حالت نگین در جای خود ثابت می شود .

 

در بعضی مناطق برای چسباندن موقتی نگین بر روی زیور آلات مورد نظر ابتدا از کمی موم استفاده می کنند که هنگام کار با قلم یا سوهان نگین از جای خود حرکت نکند و کار راحت تر انجام گیرد و در آخر کار با مقداری حرارت ، موم ذوب می شود و می توان آن را با دستمال پاک کرد. ولی در مورد تمام سنگها نمی توان از این روش استفاده کرد زیرا حرارت رنگ بعضی از سنگها را عوض می کند.

چون در شرع مبین اسلام استعمال ظروف سیمین و زرین منع گردیده و مکروه شناخته شده، هنرمندان سعی نموده اند با ساخت اشیایی از قبیل قاب قرآن، جا دعا و همچنین زینت آلات، هنر خویش را عرضه بدارند تا هم رسم و سنت قدیمی محفوظ ماند و هم از قوانین مذهبی سر پیچی نگردیده باشد.

منبع:mehrdadb54.mihanblog.com

این مطلب را به اشتراک بگذارید:
balatarin cloob Donbaler viwio Donbaleh Twitter Facebook Google Buzz Google Bookmarks Digg yahoo Technorati delicious

فرستادن دیدگاه


تازه ترین ها

دانلود کتاب آموزش انواع شبه قالی و پادری فانتزی

دانلود کتاب آموزش انواع شبه قالی و پادری فانتزی

شهریور ۲۹ام, ۱۳۹۶

شبه قالی نوع جدیدی از فرش است که در انواع طرح ها اعم از پادری ، فرش اتاق کودک ، فرش اتاق پذیرایی و …[...]

طرز تهیه سالاد تایلندی مرغ

طرز تهیه سالاد تایلندی مرغ

شهریور ۲۵ام, ۱۳۹۶

ابتدا برنج را طبخ می‌کنیم و کنار می‌گذاریم تا سرد شود. کره بادام زمینی، سرکه، روغن، سس سویا، شکر، زن[...]

طرز تهیه نان کرپ

طرز تهیه نان کرپ

شهریور ۲۴ام, ۱۳۹۶

کرپ در حقیقت نوعی نان نازک است که در تابه کوچک روی حرارت ملایم تهیه می شود و مواد مختلفی از قبیل گوش[...]

دانلود کتاب آموزش تعمیرات مبتدی موبایل

دانلود کتاب آموزش تعمیرات مبتدی موبایل

شهریور ۲۰ام, ۱۳۹۶

در کتاب آموزش تعمیرات موبایل مبتدی نوشته مهدی سنجه ونلی و آبروش، اطلاعات کلی و تخصصی دباره‌ی تعمیرات[...]

طرز تهیه کیک موزی

طرز تهیه کیک موزی

شهریور ۱۸ام, ۱۳۹۶

به نظر من یه کیک خونگی و خوشمزه همیشه جزء بهترین گزینه ها واسه دور همی های دوستانه و عصرونه هست. مخص[...]

روز اول مدرسه

روز اول مدرسه

شهریور ۱۶ام, ۱۳۹۶

بعضي از بچه‌هاي كوچك‌تر ممكن است روز اول مدرسه اندكي عصبي باشند يا حتي بترسند. در مواجه شدن با كلي چ[...]

شخصیت شناسی از روی بستنی مورد علاقه تان

شخصیت شناسی از روی بستنی مورد علاقه تان

شهریور ۱۵ام, ۱۳۹۶

بستنی مورد علاقه تان شخصیتتان را برملا می کند‎ از آنجایی که این روزها از فرم ابرو گرفته تا خط ص[...]

تست روانشناسی حیوانات

تست روانشناسی حیوانات

شهریور ۱۳ام, ۱۳۹۶

این تست فقط 3 پرسش دارد و جواب ها شما را شگفت زده خواهند کرد. جواب ها را نخوانید زیرا مغز مانند چتر [...]

دسته‌ها